Παρέμβαση σε συζήτηση στην Ελληνική Βουλή, με θέμα «Νέα Φτώχεια & Κοινωνικός Αποκλεισμός-Πολιτικές Καταπολέμησης & Καθιέρωση Ενός Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος»

Κατηγορία: Παρεμβάσεις & Τοποθετήσεις

15/2/2012
Εισήγηση: Κατερίνα Πούτου 
Ως εκπρόσωπος των κοινωνικών οργανώσεων της χώρας, που συναντώνται κάτω από το Ελληνικό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας, βρίσκομαι σε εξαιρετική αμηχανία σχετικά με το αν πρέπει να ευχαριστήσω για την πρόσκληση συμμετοχής μας στην παρούσα συζήτηση. 
 
Το κίνητρο της παρουσίας μας όμως -οφείλω να πω- ήταν πάρα πολύ ισχυρό: η συμμετοχή μας με άλλα λόγια σε μια συζήτηση για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα (ΕΕΕ). Σε μία μάλιστα συμβολική  κίνηση, η συζήτηση φιλοξενείται στο Ελληνικό Κοινοβούλιο μετά από πρωτοβουλία των αιρετών εκπροσώπων του λαού. 
Τόσο για το Ελληνικό όσο και για το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Καταπολέμησης της Φτώχειας, το αίτημα για τη θέσπιση ενός Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος έχει αποτελέσει βασικό αίτημα στο σχεδιασμό κοινωνικής πολιτικής και στρατηγικών πολιτικών και προγραμμάτων καταπολέμησης της φτώχειας. Παράλληλα, έχει αποτελέσει κεντρικό ζήτημα στις εκστρατείες ενημέρωσης και συνεργασίας με την πολιτεία και τα κέντρα λήψης αποφάσεων στην  Ελλάδα και την Ευρώπη. Ως εκ τούτου, γίνεται εύκολα αντιληπτό το κίνητρο και η προσδοκία της συμμετοχής μας σε τούτη εδώ τη συζήτηση. 
Γνωρίζετε ότι η Ελλάδα είχε την ευκαιρία θέσπισης Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος αρκετές φορές καθώς και τους λόγους για να πράξει κάτι τέτοιο. Η χώρα για μια δεκαετία, από την ένταξή της στην (τότε) ΕΟΚ, υλοποίησε δύο πενταετή προγράμματα για την καταπολέμηση της φτώχειας (POVERTY 1 και 2). Ωστόσο τόσο τα προγράμματα αυτά, όσο και οι δράσεις που χρηματοδοτήθηκαν από τα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης που ακολούθησαν, απέτυχαν να αντιμετωπίσουν τη φτώχεια, με αποτέλεσμα το ποσοστό της να κυμαίνεται τις δεκαετίες αυτές κατά μέσο όρο στο 20%. Η αποτυχία αυτή συνοδεύτηκε από την απουσία πολιτικής βούλησης για υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και την οργάνωση ενός ισχυρού και αποτελεσματικού κοινωνικού κράτους. 
Είναι αλήθεια ότι αν κοιτάξουμε πιο προσεκτικά, θα δούμε ότι διαχρονικά στην Ελλάδα, για μεγάλο μέρος του πληθυσμού, η επιταγή να «σφίξουμε το ζωνάρι» για την επίτευξη εθνικών στόχων, ακόμα και σε περιόδους που η οικονομία ήταν ευημερούσα, είναι διαρκής. Το 1/5 του ελληνικού λαού, για πολλά χρόνια – όπως μαρτυρούν τα ερευνητικά δεδομένα - ζει στη φτώχεια. Σε αντιπαράθεση αλλά και σύμφωνα με την ιατρική προσέγγιση που ακούγεται στην αίθουσα – καθώς πολλοί βουλευτές έχουν ασκήσει ή ασκούν την ιατρική επιστήμη – οι κοινωνικές και οικονομικές επιστήμες οι οποίες αναφέρονται επίσης σε «συμπτώματα», κοινωνικά και πολιτικά, που παράγει αυτή η πραγματικότητα, αναζητώντας και προτείνοντας κλασικές ή εναλλακτικές κατευθύνσεις για «θεραπεία». Θεραπείες που θέλουν να αντιμετωπίσουν τα αίτια της φτώχειας, της ανισότητας, του αποκλεισμού και της διάκρισης, με γνώση ότι η επιλογή αυτή δικαιολογεί συχνά -για την προστασία του «ασθενούς» και προκειμένου να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η μείωση της βλάβης- θεραπείες σταδιακής υποχώρησης  των συμπτωμάτων. Με λίγα λόγια το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, ή όπως αλλιώς επιλέγεται να αναφέρεται, δεν θεωρούμε ότι αποτελεί την δραστική ουσία, ούτε την τελική θεραπευτική αγωγή αντιμετώπισης της φτώχειας αλλά ένα σημαντικό εργαλείο  δέσμευσης και αποδοχής για την  εγγύηση βασικής  αξιοπρεπούς διαβίωσης των συμπολιτών μας που διαβιούν σε συνθήκες φτώχειας. 
Καθώς η συζήτηση αυτή πραγματοποιείται τρεις μόλις μέρες μετά την υπογραφή του Μνημονίου για τη σωτηρία της χώρας, φαίνεται ότι δεν αξιοποιήσαμε ούτε τα κεφάλαια -ανθρώπινα, κοινωνικά και επιστημονικά- αλλά ούτε θέσαμε την πολιτική προτεραιότητα: μαζί με την χώρα να σώσουμε και τους πολίτες που την κατοικούν. Την πολιτική προτεραιότητα για την υπεράσπιση της κοινωνικής δικαιοσύνης, της κοινωνικής αλληλεγγύης και της ισότητας των πολιτών μέσα από την εγγύηση ότι η αναδιανομή του πλούτου θα κατανεμηθεί με τέτοιου τύπου επιλογές και αποφάσεις όπου οι Ιφιγένειες του 20% φτωχών πολιτών δεν θα χρειαστεί να διευρυνθούν στο όνομα της ικανοποίησης των συμφερόντων των λίγων αλλά στις ανάγκες της κοινωνίας συνολικά Είμαστε λοιπόν μία πολιτεία και κοινωνία η οποία δεν διαθέτει το κατάλληλο ανθρώπινο δυναμικό; Δεν διαθέτουμε τους αναγκαίους πόρους φυσικούς, οικονομικούς, κοινωνικούς, πολιτικούς για την αντιμετώπιση της κρίσης; Δεν διαθέτουμε τεκμηρίωση; Δεν υπάρχουν επιχειρήματα, αιτήματα και  προτάσεις; Είναι αυτή η εικόνα που μας αντιστοιχεί; Εκτίμηση μας είναι ότι ο πλούτος αυτός υποτιμήθηκε, ενάντια στο συμφέρον της χώρας αλλά και στα συμφέροντα των πολιτών της.
Η Ελλάδα - μέσω της πολιτικής της εκπροσώπησης - πριν και μετά το Μνημόνιο φαίνεται να  παραμένει στην  ίδια συντεταγμένη  σε επίπεδο πολιτικών προθέσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα δύο τελευταία χρόνια που η κρίση χτυπά και την Ελλάδα, απουσιάζουν οι πρωτοβουλίες ενεργοποίησης των θεσμικών εργαλείων  και διαδικασιών ώστε  το πλαίσιο  διαπραγμάτευσης να είναι αποτέλεσμα εθνικού κοινωνικού διαλόγου και συμμετοχής.
Δύο εργαλεία: η Εθνική Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας, ως ο νομοθετημένος θεσμός συντονισμού, σχεδιασμού και σχολιασμού των εθνικών πολιτικών κοινωνικής προστασίας, και η απουσία εφαρμογής της Ανοικτής Μεθόδου Συντονισμού, ως θεσμοθετημένο εργαλείο συμμετοχής και αντιπροσώπευσης των κοινωνικών δυνάμεων αποκλείστηκαν από την κατάρτιση του πλαισίου αξιολόγησης της κατάστασης, διαμόρφωσης του πλαισίου διαπραγμάτευσης και τελικά  από τον ορισμό αυτών των «κόκκινων γραμμών» που αποτελούν, εκ των άλλων, βασικές συνιστώσες της Ευρωπαϊκής Πολιτικής.
Το Εθνικό Μεταρρυθμιστικό Σχέδιο, το οποίο ελπίζουμε ότι έχει τύχει της ανάγνωσης όλων των συμμετεχόντων στη συζήτηση αυτή, θέτει τους εθνικούς στόχους για τη μείωση της φτώχειας στην Ελλάδα το 2020: 400.000 χιλιάδες λιγότεροι φτωχοί, 100.000 εκ των οποίων είναι παιδιά. Σε συνδρομή των τοποθετήσεων και εισηγήσεων που προηγήθηκαν, οι στόχοι αυτοί δεν συνοδεύονται με τη στρατηγική και τα μέτρα που θα φέρουν το αποτέλεσμα αυτό και το πιο σημαντικό θέτουν το πλαίσιο – με την επικινδυνότητα ενός αισιόδοξου/θετικού λόγου – της δημιουργίας όλων των προϋποθέσεων για την ανεξέλεγκτη παραγωγή φτώχειας στην Ελλάδα. Σαφώς η ιδέα του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος απουσιάζει, όπως επίσης η επένδυση στη δημιουργία δικτύων κοινωνικής προστασίας, ενώ η σαφής αναφορά στη δημιουργία θετικού επενδυτικού κλίματος και στη μείωση του κόστους εργασίας δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας, καθώς η επιλογή αυτή επηρεάζει θεμελιακά το χώρο της εργασίας, της ασφάλισης, της φορολογίας αλλά και των δικαιωμάτων.  Αποτέλεσμα αυτού του περιβάλλοντος είναι  η μείωση της  φτώχειας και της ανισότητας, καθώς και οι αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης να έχουν υπονομευτεί σοβαρά, η δε εικόνα αυτής της πραγματικότητας θα γίνει σύντομα ορατή.
Με συντροφιά την αμφιθυμία για το νόημα αυτής της παρέμβασης, αλλά και στα πλαίσια μιας διαδραστικής συζήτησης, θα μας επιτρέψετε να ολοκληρώσουμε με τρεις παρατηρήσεις: 
Με αφορμή την τοποθέτηση που αφορά στη λειτουργία του Ευρ. Κοινοβουλίου και της Ευρ. Επιτροπής. Η Ευρωπαϊκή΄Ενωση σήμερα βρίσκεται σε μια κρίσιμη στιγμή προσανατολισμού και αποφάσεων για το μέλλον της και  την ταυτότητά της. Σε αυτή την διαδικασία όπου πολλές από τις κατακτήσεις κυρίως στο επίπεδο της Κοινωνικής Ευρώπης ή της Ευρώπης των Δικαιωμάτων αμφισβητούνται και απειλούνται, εν τούτοις εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές άλλες να αποτελούν σημαντικά παραδείγματα και καλές πρακτικές που μπορούν να αξιοποιηθούν σε εθνικό επίπεδο. Ένα από αυτά είναι ο τρόπος της συμμετοχής και της θεσμοθέτησης του κοινωνικού διαλόγου. Η ενίσχυση – απόδοση θεσμικού ρόλου, οικονομικά - της Κοινωνίας των Πολιτών   και η σχέση της με τα Ευρωπαϊκά Όργανα μέσα από την σύσταση και τη λειτουργία Δικτύων  οργανώσεων είναι μια πραγματικότητα (μεταξύ άλλων το  Ευρωπαϊκό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο για τους Αστέγους και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο για την Παιδική Προστασία). Η πρακτική αυτή είναι ένα παράδειγμα για το Ελληνικό Κοινοβούλιο, προκειμένου να έχει την αναγκαία τροφοδότηση σε πληροφόρηση, τεκμηρίωση, προτάσεις για να είναι σε θέση να λαμβάνουν τα μέλη του αποφάσεις. Σε ότι αφορά το θέμα της σημερινής συνάντησης πόσο ακόμα μπορεί η προοπτική θέσπισης ΕΕΕ να περιοριστεί σε ένα στενό κύκλο πολιτικών και ερευνητών, που αποφεύγουν την εφαρμογή του, μεταξύ άλλων, από το φόβο μην γίνει χρήση ή κατάχρηση του μέτρου από λάθος δικαιούχους; Η συμμετοχή του κοινωνικού τομέα – δημόσιου, ευρύτερα δημόσιου και αυτού που εκφράζεται μέσα από τις κοινωνικές ΜΚΟ – είναι ικανή κατά τη γνώμη μας να μειώσει τα ατοπήματα σε όφελος του κοινωνικού συμφέροντος. 
Με αφορμή, το εκ παραδρομής μάλλον λάθος, ότι η Ελλάδα σήμερα έχει ανάγκη απο  μια  «ανταγωνιστική κοινωνία», από τη θέση που βρισκόμαστε, επιθυμούμε να κάνουμε καθαρό ότι παλεύουμε και θα παλέψουμε στο μέλλον για μια κοινωνία  «αγωνιστική». Να αναδείξουμε ως πρώτο στόχο το δικαίωμα της  διεκδίκησης  των κοινωνικών δικαιωμάτων και των δημόσιων αγαθών. Το δικαίωμα πρόσβασης σε μια ζωή Εγγυημένης Αξιοπρέπειας. Για μια κοινωνία αρχών, αξιών και ενεργών πολιτών. 
Τέλος, στην παρατήρηση  ότι πολλές φορές «ο ακρωτηριασμός είναι η μόνη επιλογή που υπάρχει για να σώσεις μια ζωή ή να μειώσεις το πόνο», θα μας επιτρέψετε να επαναλάβουμε ότι  ο κοινωνικός τομέας στη χώρα μας και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, οι οποίες βρίσκονται από την ελληνική πολιτεία «ακρωτηριασμένες», χωρίς τη συγκατάθεση τους, και στο περιθώριο της δυναμικής των πολιτικών διεργασιών και αποφάσεων, χρειάζεται κάποτε να αντιμετωπίζονται ως φορείς που πολλαπλασιάζουν τις επιλογές με αξιοπρέπεια και δημιουργούν αναχώματα στους μονόδρομους: να επιλέγουν οι άνθρωποι τις υπηρεσίες των ιατρείων πόνου, ή ακόμα τις υπηρεσίες των δομών παρηγορητικής φροντίδας, ή ακόμα ένα αξιοπρεπές τέλος.   
 
Η επιλογή της φιλανθρωπίας είναι αντίθετη της αντίληψής μας για το σχεδιασμό και τα περιεχόμενα της Κοινωνικής Πολιτικής. Δουλεύουμε καθημερινά με  όσες δυνάμεις διαθέτουμε, για την ενδυνάμωση των πολιτών που βρίσκονται σε φτώχεια, αποκλεισμό και περιθωριοποίηση. Με τα ελάχιστα μέσα και εργαλεία που διαθέτει σήμερα η Κοινωνική Πολιτική, υποχρέωσή μας γίνεται η αντίδραση και ο σχολιασμός  των πολιτικών επιχειρημάτων και συμπεριφορών που αντί να δίνουν δυνατότητες και επιλογές καταπολέμησης της φτώχειας, την τροφοδοτούν και τη διευρύνουν διαρκώς.  
Ελπίζουμε και ευχόμαστε μετά από αυτή τη συνάντηση, με σύμμαχο τα κοινά σημεία και τις συμφωνίες που ανάδειξε  η συζήτηση, να συνταχθείτε ως εκπρόσωποι του λαού σε ομάδες δράσης, διεκδίκησης  και εγγύησης των ανθρώπινων και κοινωνικών δικαιωμάτων, της ελεύθερης πρόσβασης των πολιτών σε δημόσια αγαθά και υπηρεσίες. 
Ελπίζουμε και ευχόμαστε η συζήτηση αυτή να αποφύγει να χαρακτηριστεί ως ο επικήδειος λόγος για την θέσπιση του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και μεγάλου μέρους της Κοινωνικής Πολιτικής στην Ελλάδα, και βάση του ρόλου και της εντολής που έχετε, αλλά και των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που απορρέουν από αυτά, να υπερασπιστείτε, ενάντια στη ρητορεία, με θέση και έργα την Αξιοπρέπεια του πολίτη, την Αλληλεγγύη στις πολιτικές, τα προγράμματα και τις υπηρεσίες κοινωνικής προστασίας, ως την ουσία της Δημοκρατίας.
 

ΧΡΗΣΙΜΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Ελληνικό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας

Διεύθυνση: Μαυροματαίων 43, 10434

Τηλ.: 210 8259880

Φαξ: 210 8259880

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

 Φόρμα Επικοινωνίας